Tìm Hiểu Về Tín Ngưỡng Thờ Mẫu

     

Trong tín ngưỡng của người việt nam và của một vài dân tộc thiểu số khác ở trên cương vực Việt Nam, bài toán tôn thờ thiếu phụ thần, thờ mẫu mã thần, thờ mẫu tam đậy tứ phủ là hiện tượng lạ khá thông dụng và có bắt đầu lịch sử với xã hội sâu xa. Tuy tất cả đều là việc tôn sùng thần linh cô bé tính, dẫu vậy giữa thờ thiếu nữ thần, chủng loại thần, mẫu mã tam phủ, tứ che không trọn vẹn đồng nhất.

Bạn đang xem: Tìm hiểu về tín ngưỡng thờ mẫu

1. Những ghi chép

Những tư liệu văn bạn dạng ghi chép về các Thánh chủng loại thường bắt nguồn từ thần thoại, huyền thoại, truyện đề cập dân gian cùng đồng thời cũng có thể có hiện tượng ngược lại là lịch sử một thời hóa, dân gian hóa những văn bản thần thần tích, thần phả. Những truyện kể dân gian về 3 vị thánh mẫu: Liễu Hạnh, mẫu mã Thượng Ngàn, mẫu Thoải lưu truyền vào dân gian tương đối phong phú, sau này một vài được ghi chép lại trong những sách cổ như Việt điện u linh, ngoài ra còn có các truyện kể dân gian khác về những vị thiếu nữ thần được các sách sau này tập hợp với ghi chép lại.

Cùng với câu hỏi sưu tầm, một vài tác giả là các trí thức nho học tập thời phong loài kiến đã tiến hành ghi chép lại và chế tác thêm đông đảo huyền thoại, thần thoại cổ xưa đã được đọc ghi chép từ trước và thậm chí còn là chế tác thêm cho phù hợp tư tưởng lễ giáo thời kỳ đó. Trường đoản cú thời Hậu Lê, đã tất cả những vấn đề như vậy nhằm giao hàng cho việc phong thần của những vị vua với hai trường hợp điển hình với các ghi chép-sáng tác về Thánh mẫu mã Liễu Hạnh ở miền bắc Việt phái mạnh của Nguyễn Công Trứ, Đoàn Thị Điểm với trường hợp lắp thêm hai là về Thiên Y A Na sinh hoạt nam Trung Bộ nước ta của Phan Thanh Giản. Cũng có một nguồn bốn liệu khác được dân gian biến đổi từ các huyền thoại, thần thoại và thậm chí còn là các truyện, thơ về các Thánh Mẫu. Đó là các bài hát văn ở mẫu mã Tam che Tứ đậy với phần cốt lõi của những bài hát văn là lai lịch, sự tích các vị thần, tuyệt nhất là những Thánh Mẫu.

Các công trình xây dựng nghiên cứu trước tiên về cô gái thần, mẫu thần ở việt nam đều là các công trình của những nhà khoa học tín đồ Pháp như Parmenties, Maspero, Durand, Simond và tiếp nối là các nhà khoa học người việt như Nguyễn Văn Huyên, Đào Thái Bình,...

Từ thập niên 1990, độc nhất vô nhị là sau hội thảo quốc gia về Thánh Mẫu do Viện nghiên cứu văn hóa việt nam tổ chức tại văn miếu quốc tử giám (Hà Nội), ko khí học thuật liên quan tới tín ngưỡng thờ mẫu mã nói riêng và tín ngưỡng dân gian nói chung ra mắt sôi động, một loạt tác phẩm, công trình nghiên cứu và phân tích đã được công bố.

Từ các nghiên cứu tổng hợp, các nhà phân tích đã khối hệ thống hóa được câu hỏi tôn thờ mẫu ở việt nam trên cả mặt đồng đại với lịch đại. Về phương diện lịch đại, tín ngưỡng bái Mẫu việt nam được hình thành và cải cách và phát triển trên nền thờ cô bé thần và mẫu thần bản địa, rồi tiếp thụ những ảnh hưởng của Đạo giáo nước trung hoa để đạt đến đỉnh cao là đạo thờ mẫu Tam phủ Tứ phủ. Tới thay kỷ 17-18, khi chủng loại Tam tủ Tứ bao phủ đã được xuất hiện và trở nên tân tiến thì này lại Tam phủ, Tứ đậy hóa tục thờ bạn nữ thần, mẫu mã thần.

Về mặt đồng đại, đạo mẫu theo chân người việt nam di cư vào phương phái mạnh trong quá trình nam tiến. Tín ngưỡng thờ chủng loại của người việt nam đã giao thoa, tiếp vươn lên là với các tục thờ mẫu của fan Chăm, fan Khmer, tín đồ Lào từ bỏ đó làm cho các dạng thức địa phương của Tín ngưỡng cúng Mẫu vn ở ba miền bắc bộ bộ, Trung bộ và phái mạnh bộ.

2. Những dạng thức thờ Mẫu

- Thờ chủng loại ở Bắc bộ

Bắt nguồn từ tục thờ nữ thần có nguồn gốc xa xưa trường đoản cú thời tiền sử, tới thời phong kiến một số trong những Nữ thần đã làm được cung đình hoá và lịch sử dân tộc hoá nhằm thành những Mẫu thần tương xứng thời kỷ từ chũm kỷ 15 về bên trước với bài toán phong thần trong phòng nước phong kiến, vẻ ngoài thờ mẫu thần với các danh xưng như Quốc Mẫu, vương mẫu, Thánh chủng loại như hiện tượng thờ Âu Cơ, Ỷ Lan, mẹ Thánh Gióng, Tứ vị Thánh nương,...

Từ khoảng chừng thế kỷ 15 trở đi, bề ngoài thờ chủng loại Tam phủ, Tứ đậy được định hình và cải cách và phát triển mạnh, đó cũng là thời kỳ mở ra các nhân trang bị như Thánh mẫu Liễu Hạnh, mẫu Thượng Ngàn, mẫu Thoải, Cô Đôi Thượng Ngàn,... Với những nghi thức ảnh hưởng từ Đạo giáo.

- Thờ mẫu mã ở Trung Bộ

Dạng thức thờ mẫu này đa phần ở khu vực nam Trung bộ, đặc thù cơ bản của dạng thức thờ mẫu ở đấy là tín ngưỡng thờ Mẫu không tồn tại sự hiện diện của mẫu mã Tam phủ, Tứ che mà chỉ có vẻ ngoài thờ thiếu phụ thần và chủng loại thần. Bề ngoài thờ con gái thần như thờ Tứ vị Thánh nương, Bà ngũ hành và hiệ tượng thờ Thánh chủng loại như bái Thiên Y A Na, Po Nagar.

- Thờ mẫu mã ở phái nam bộ

So với sống Bắc Bộ, tục thờ con gái thần và mẫu mã thần tất cả sự minh bạch nhất định với thể hiện rõ rệt là thông qua tên thường gọi và xuất thân của các vị thần thì ở Nam cỗ sự rõ ràng giữa vẻ ngoài thờ người vợ thần và mẫu mã thần không nhiều rõ rệt hơn, hiện tượng kỳ lạ này được lý giải với tại sao Nam cỗ là vùng đất mới của bạn Việt, lúc di cư vào đó họ vừa có các truyền thống lâu đời tín ngưỡng cũ lại vừa chào đón những giao lưu tác động của cư dân sinh sống từ trước khiến cho bức tranh ko chỉ đa dạng trong văn hoá ngoài ra cả vào tín ngưỡng.

Những thanh nữ thần được cúng phụng nghỉ ngơi Nam bộ như Bà Ngũ Hành, Tứ vị Thánh nương, Bà Thuỷ Long, Bà Chúa Động, Bà Tổ Cô,...và mọi Mẫu thần được thờ cúng như Bà Chúa Xứ, Bà Đen, Bà Chúa Ngọc, Bà Thiên Hậu,...

3. Các trung trung tâm thờ Mẫu

- Hà Nội: tủ Tây Hồ, Đền quan liêu Tam Phủ, đền Rừng, đền Lừ, thường An Thọ, đền rồng Bà Kiệu, đền Liên Hoa,Đền Sét…

- Hà Nam: Đền Lảnh Giang (Duy Tiên),

- nam Định: bao phủ Dầy, tủ Quảng Cung (Yên Đồng, Ý Yên),...

- Ninh Bình: đền rồng Dâu, đền cửa hàng Cháo, lấp Đồi Ngang, đậy Châu Sơn, đền rồng Cô Đôi Thượng Ngàn,...

- Lào Cai: Đền thờ vua Bảy làm việc Bảo Hà.

- Nghệ An: Đền thờ ông vua Mười.

- Hà Tĩnh: Đền thờ vua Mười.

- Huế: Điện Hòn Chén.

Xem thêm: Cách Đặt Tên Con Trai Sinh Tháng 10 Năm 2021 : Tên Hay, Mạnh Mẽ, Thành Công

- Thái Bình: Đền Tiên La thờ Chầu chén Đền Đồng bởi thờ Vua phụ vương Bát Hải

4. Tam tủ và Tứ phủ

Tam lấp vàTứ phủ là một trong những tín ngưỡng bên trong tín ngưỡng thờ mẫu Việt Nam. Tam che bao gồm:

- Thiên đậy (miền trời): mẫu mã đệ tốt nhất (mẫu Thượng Thiên) làm chủ bầu trời, quản lý các quyền năng mây mưa, gió bão, sấm chớp.

- Nhạc phủ (miền rừng núi): mẫu đệ nhị (mẫu Thượng Ngàn) canh gác miền rừng núi, ban phát của cải cho cái đó sinh.

- Thuỷ phủ (miền sông nước): mẫu đệ tam (mẫu Thoải) trị vì những miền sông nước, giúp ích cho nghề trồng lúa nước với ngư nghiệp.

- Địa bao phủ (miền đất): chủng loại đệ tứ (mẫu Địa Phủ) quản lí lí vùng khu đất đai, là xuất phát cho đông đảo sự sống.

Tứ phủ được bái tại phần đông các miếu chiền ở miền bắc bộ Việt Nam. Tại điện Hòn bát ở Huế, Thiên Y A Na, nguyên là 1 trong những nữ thần của fan Chăm, được nhập vào hệ thống tứ bao phủ và thờ làm mẫu Thiên. Trong khi đó, các tài liệu nhận định rằng ở miền Bắc, chủng loại Thiên lại là Liễu Hạnh Công chúa.

Tứ che là định nghĩa thường được kèm theo với tam phủ - hệ thống ba vị mẫu đệ nhất, đệ nhị, và đệ tam (không bao hàm mẫu đệ tứ). Có tài liệu cho rằng khối hệ thống tứ đậy được thành lập từ tam phủ thêm vào đó mẫu Liễu. Tuy nhiên, do các tín ngưỡng Việt Nam hầu như chỉ được lưu lại từ đời lịch sự đời khác qua các vẻ ngoài truyền khẩu nhưng không có tài năng liệu rõ ràng và ít được nghiên cứu. Vì thế có sự đa dạng mẫu mã tùy theo từng vùng, và chúng được lý giải theo những hướng khác nhau.

*

Tam tòa Thánh Mẫu.

Ở đồng bằng phía bắc có một loại hình Thờ chủng loại rất độc đáo và khác biệt và sẽ tồn tại tương đối phổ biến so với người dân cư đây, chính là tín ngưỡng thờ mẫu mã Tam tủ – Tứ phủ. Các vị mẫu trong Tín ngưỡng thờ mẫu mã Tam tủ – Tứ phủ bao gồm có: chủng loại Liễu Hạnh, chủng loại Thượng Thiên (có lúc nhất quán với mẫu mã Liễu Hạnh), chủng loại Thượng Ngàn, mẫu mã Thoải và mẫu Địa.

Trong trọng tâm thức tín đồ dân, từ bỏ xa xưa đã bao gồm sự tôn thờ tín đồ mẹ. Mẹ mang đến cho ta điểm tựa bằng tấm lòng, vào cánh tay của mẹ. Vào rừng sâu những nhỏ thú khôn xiết dữ tợn, bạo tàn mà vẫn vâng lời chị em Núi. Sóng, gió có thể hung dữ nhưng bắt buộc nghe theo lời người mẹ Biển. Trường đoản cú đó ra đời sự tôn thờ chị em Rừng, mẹ Nước. Đã gồm hai người mẹ của Rừng cùng Nước, vậy lý do lại không tồn tại mẹ của Trời với đã xuất hiện thêm mẹ của Trời. Bà bầu của Trời cùng với chức năng làm chủ cõi Thiên.

Các người mẹ trên từ từ được ghép cho những huyền thoại, sự tích nhằm rồi những “mẹ” biến Mẫu Thượng Ngàn, mẫu mã Thoải và chủng loại Thượng Thiên, tín đồ ta dành cho mỗi bà một phủ, một tòa riêng. Tam tòa ngơi nghỉ đây rất có thể hiểu theo bố cõi Trời, Non, Nước. Vì vậy xuất hiện nay tín ngưỡng thờ mẫu Tam bao phủ – Tam tòa Thánh Mẫu. Đây là quả đât quan dân giã của người việt từ thời hoang sơ.

Khi có thêm một phủ mới là Địa che thì Tam phủ trở thành Tứ phủ, dẫu vậy không rõ bao gồm từ khi nào.

Từ khi mở ra “Mẫu” thống trị từng miền vũ trụ xuất hiện thì bản thân nó đã tiềm ẩn những nhân tố về ngoài hành tinh luận nguyên sơ cấp dưỡng đó là các niềm tin. Từ đó các điện bái được dựng lên (có nơi gọi là Tòa) với dần được bố trí thành khối hệ thống và điện thoại tư vấn đó là tín ngưỡng thờ chủng loại Tam tủ – Tứ phủ hay Tam tòa tứ phủ.

“Mẫu” có quyền năng sáng tạo vũ trụ duy nhất, mà lại lại hòa mình thành Tam vị, Tứ vị Thánh Mẫu làm chủ các miền khác biệt của vũ trụ: Thiên phủ (miền trời), Địa phủ (miền đất), Thoải lấp (Thủy bao phủ – miền sông biển), Nhạc đậy (miền rừng núi). Đứng đầu từng Phủ là 1 trong những vị Thánh Mẫu tương xứng với: mẫu Thượng Thiên – thống trị Thiên Phủ; chủng loại Địa (địa Tiên Thánh Mẫu) – làm chủ Địa Phủ; chủng loại Thoải – cai quản Thoải tủ và mẫu mã Thượng ngàn – cai quản Nhạc Phủ. Các Mẫu cai quản các miền vũ trụ có khá nhiều truyền thuyết, huyền thoại khác nhau.

Trong quy trình biến đổi, cải tiến và phát triển từ thờ Mẫu mang lại Mẫu Tam phủ rồi Tứ phủ, chúng ta chú ý tới quy trình từ cầm cố kỷ 16 đến cầm kỷ 18, xóm hội luôn luôn có những biến đổi động. Cuộc sống thường ngày của quần chúng vô cùng khó khăn khăn, trong khi sự tạm bợ là tình trạng thông thường cho cuộc sống thường ngày của gần như tầng lớp xã hội. Từ những tại sao trên, fan ta hy vọng có một sức khỏe kỳ diệu nhằm giải phóng con fan ra khỏi chế độ phong kiến sẽ suy yếu, một buôn bản hội xôn xao và những cuộc khởi nghĩa dân cày triền miên. Vị thế, họ cần có một chủng loại nữa, mẫu mã này cần ở cõi nhân sinh mà sự hiện diện của bà làm việc khắp đầy đủ nơi, mang ý nghĩa phổ quát lác và thân cận với hầu hết con fan và họ ước muốn có một nhân đồ vật Thánh Mẫu có thân phận như một người thiếu nữ bình thường.

Vào khoảng thế kỷ 16, vừa là nhu cầu phát triển nội tại của thiết bị tín ngưỡng bái Mẫu có từ trước, vừa là mơ ước của quần bọn chúng nhân dân, vì thế tín ngưỡng bái Mẫu bản địa vn đã thờ thêm một “Mẫu” mang tính phổ biến đó là mẫu mã Liễu Hạnh – ý niệm dân gian thường xuyên coi Bà là hóa thân, thậm chí đồng hóa với chủng loại Thượng Thiên (vì bà là con gái của Ngọc chúa thượng Đế) và có lúc là mẫu mã Địa.

Xem thêm: "Top 20 Lời Chúc Sinh Nhật Sếp Nữ, 20+ Lời Chúc Mừng Sinh Nhật Sếp Độc Đáo & Ý Nghĩa

Mẫu Liễu Hạnh mở ra ở chũm kỷ 16, nhưng cho đến nay: “Chưa tài giỏi liệu đúng đắn để khẳng định Tứ phủ có từ bao giờ”. Cũng hoàn toàn có thể từ Tam che chuyển thanh lịch Tứ phủ là việc thể hiện bốn duy vào dân gian, trường đoản cú Tam phủ lên Tứ lấp cho rất đầy đủ về vũ trụ.

kimsa88
cf68